prace dyplomowe

Historia klubu i jego symboli 20. kwietnia 1920 roku w Domu Związkowym w Wielkich Hajdukach podpisano akt, na mocy którego powstał Klub Sportowy „Ruch” Wielkie Hajduki. Jego pierwszym prezesem został nauczyciel z Klimzowca, Paweł Koppa. W składzie zarządu znalazło się dziewięciu założycieli, a byli to: wiceprezes Paweł Kiełbasa, sekretarz Bernard Skop, skarbnik Edward Supernok, kierownik sportowy Franciszek Bartoszek oraz Sylwester Golasz, Teofil Paczyński, Paweł Skop, Stanisław Sojka i Jakub Szweda. Wiele dyskusji wzbudził wybór nazwy klubu. Nawiązywała ona do ruchu narodowo-wyzwoleńczego, jaki rodził się wtedy na Śląsku. Inicjatorem takiego określenia klubu z Wielkich Hajduk był Edward Supernok. Barwy klubowe, tj. białe i niebieskie, najprawdopodobniej wzięły się od tradycyjnych barw Górnego Śląska. Nie jest to jednak do końca potwierdzona informacja.

Pierwszy, historyczny mecz piłkarze Ruchu rozegrali 3 maja 1920 roku z Orłem Józefowice. Niebiescy wygrali 3:1, a pierwszą bramkę w dziejach klubu zdobył Wiktor Prukop. Dwie kolejne bramki były autorstwa braci Jana i Józefa Bartoszków. Latem 1922 roku piłkarze Ruchu, jako pierwszy śląski klub wystartowali w finałach trzeciej edycji mistrzostw Polski. Na starcie niebiescy zmierzyli się przed własną publicznością z Cracovią Kraków. Spotkanie odbyło się na placu targowym w Hajdukach w sobotę, 29 lipca o godz. 17:00 (porażka 2:8).

W 1927 roku „Niebiescy” przystąpili do grona twórców Ligi Polskiej – organizacji niezależnej od PZPN. Swój pierwszy mecz Ruch miał rozegrać u siebie. Niestety, niebiescy nie otrzymali zgody na rozgrywanie meczy „na hasioku”. Powodem takiej decyzji były za małe wymiary boiska. Piłkarze Ruchu swoje pierwsze spotkanie rozegrali, zatem w Katowicach z tamtejszym 1.FC, doznając sromotnej porażki 0:7! Pierwsze trafienie dla niebieskich padło dopiero w 3. kolejce. W meczu przeciwko ŁKS-owi (1:3) bramkę zdobył wówczas Józef Sobota.[1]

Nie minęło sześć lat, a „Niebiescy” sięgali już największych laurów. W latach 1933-1936 piłkarze Ruchu czterokrotnie zdobywają Mistrzostwo Polski! W międzyczasie powstaje nowy stadion, który do dzisiaj mieści się w Chorzowie przy ul. Cichej 6. W 1937 „Niebiescy” sięgają „tylko” po brąz, by już rok później znów być na szczycie ligowej tabeli. To były złote lata dla Ruchu. W tym miejscu należy przywołać ojców tego wspaniałego sukcesu. Byli to m.in. Teodor Peterek, Eryk Tatuś, Sylwester Nowakowski, Jan Badura, Ernest Kubisz, Hubert Górka, Zygfryd Czempisz, Ewald Urban oraz dwaj wspaniali reprezentanci Polski – Ernest Wilimowski i Gerard Wodarz. Niestety wkrótce wybuch II Wojny Światowej uniemożliwił niebieskim dalsze zdobywanie sukcesów. Większość piłkarzy rozjechała się po świecie bronić Polskiego honoru. Wodarz osiadł później w Anglii, a Wilimowski przyjął obywatelstwo niemieckie.

W niespełna miesiąc po przejściu frontu ożywił się ruch sportowy na Śląsku. 27 lutego 1945 roku w świetlicy klubu, pod trybunami stadionu, odbyło się „informacyjne zebranie działaczy byłego Ruchu”. Wówczas wyłoniono „tymczasowy komitet sportowy”. Natomiast walne zebranie członków odbudowującego się klubu zorganizowano 4 marca 1945 roku w kasynie hutniczym. Prezesem został Feliks Kurcz.

Pierwszy powojenny mecz „Niebiescy” rozegrali 15 marca tego samego roku na „Kresach”. Były to derby Chorzowa, w których Ruch zremisował z AKS Chorzów 2:2. W 1948 roku Ruch ponownie zajmuje szeregi ekstraklasy. Dwa lata później piłkarze z (obecnego już) Chorzowa zajmują drugie miejsce. W 1951 roku, pomimo zajęcia 6. miejsca w lidze, Ruch sięga po mistrzostwo Polski. Stało się tak z uwagi na to, iż przed sezonem PZPN ustalił, że drużyna, która zdobędzie Puchar Polski zyskuje miano mistrza kraju.

Rok później zmieniono ten przepis, jednak Ruch i tym razem zdobył najwyższe trofeum, zajmując 1. miejsce w lidze. W 1953 roku „Niebiescy” po raz ósmy obejmowali mistrzostwo Polski. Należy również odnotować fakt, iż w tym czasie niezawodny Gerard Cieślik, dwukrotnie zdobywa koronę najlepszego strzelca ligi. Oprócz tego zawodnika, do tych sukcesów przyczynili się: Ryszard Wyrobek, Edward Szymkowiak, Henryk Bartyla, Jerzy Bomba, Franciszek Tim, Henryk Alszer, Jan Przecherka, Eugeniusz Kubicki, Ewald Cebula, Czesław Suszczyk, Ernest Pohl czy Hubert Pala.

W roku 1954 Mistrzostwo Polski zdobywa ościenny klub z Bytomia – Polonia. Wkrótce „do głosu” dochodzi także zespół zabrzańskiego Górnika, który jak się później okazało był największym rywalem Ruchu w wyścigu o mistrzowską koronę. Pierwsze spotkanie pomiędzy zabrzanami i chorzowianami miało miejsce 18 marca 1956 roku i zakończyło się wygraną Górnika 3:1. W 1959 roku karierę piłkarską kończy „superstrzelec” – Gerard Cieślik. Wydawało się wówczas, że ciężko będzie odnosić niebieskim kolejne sukcesy. Tymczasem w 1960 roku, mistrzostwo Polski po raz kolejny trafia w ręce zawodników Ruchu. Kolejne lata to zupełna dominacja Górnika Zabrze.

W 1968 roku Ruch powraca na mistrzowski tron, a zasługi za ten sukces należą się m.in.: Bronisławowi Buli, Edwardowi Hermanowi, Antoniemu Piechniczkowi, Henrykowi Pietrkowi, Antoniemu Nieroba, Bernardowi Bemowi, Eugeniuszowi Faberowi, Zygmuntowi Maszczykowi, Eugeniuszowi Lerchowi, Janowi Rudnowowi, Józefowi Jandudzie oraz trenerowi Teodorowi Wieczorkowi.

Kolejne sukcesy przypadają na lata `70. We wrześniu 1972 roku trzej piłkarze Ruchu zdobyli złote medale olimpijskie – pierwsze w dziejach klubu. Joachim Marx, Zygmunt Maszczyk i Marian Ostafiński grali w drużynie, która podczas igrzysk olimpijskich w Monachium zajęła pierwsze miejsce. Po zatrudnieniu czechosłowackiego szkoleniowca – Michala Kicana – „Niebiescy” znów zaczynają marsz w górę tabeli. Tym razem także na arenie międzynarodowej. Sukcesy w lidze przeplatały się ze zwycięstwami w rozgrywkach o Puchar UEFA. W latach 1973/74 „Niebiescy” sięgają, zatem po Mistrzostwo Polski, Puchar Polski oraz dochodzą do ćwierćfinału PUEFA. Dorobek „Niebieskich” jest imponujący: Ruch z trzydziestu ligowych spotkań przegrał tylko trzy; z pięciu w Pucharze Polski żadnego; z ośmiu o Puchar Europejski – tylko cztery. Rok później niebiescy znów sięgają po koronę mistrza kraju i po raz kolejny odnoszą sukces w Europie (ćwierćfinał Pucharu Europy Mistrzów Krajowych).

W roku 1979 „Niebiescy” po raz trzynasty zdobywają najwyższe trofeum Polski. Przez wiele lat myślano, że pechowa trzynastka długo będzie ciążyć na klubie. W 1988 roku chorzowianie spadają z ekstraklasy. Jednak rok spędzony w II lidze wyszedł niebieskim na dobre. Piłkarze Ruchu, jako beniaminek zdobywają w 1989 roku kolejne mistrzostwo kraju. Zasługi tym razem należą się m.in. Mieczysławowi Szewczykowi, Leszkowi Wronie, Albinowi Wirze, Miłosławowi Bąkowi, Waldemarowi Fornalikowi, Ryszardowi Kołodziejczykowi, Krystianowi Szusterowi, Jackowi Chorzewskiemu, Józefowi Nowakowi, Waldemarowi Waleszczykowi i największej gwieździe ówczesnej ekipy – Krzysztofowi Warzysze.

Następne lata, to najsłabszy okres w historii Ruchu spowodowany zmianami ustrojowymi i znikaniem z mapy zakładów pracy wykładających przez całe dziesięciolecia pieniędzy na sport. W 1995 roku, to kolejny spadek Ruchu. Ale i tym razem zaraz po banicji w II lidze nastąpił chwilowy zryw, jakim było zdobycie Pucharu Polski w 1996 roku. Tym samym „Niebiescy” zyskali sobie prawo startu w Pucharze „Intertoto”, w którym to doszli aż do finału. W 1999 roku liczono na kolejny tytuł mistrza Polski po zajęciu pierwszego miejsca po rundzie jesiennej, ostatecznie drużyna zajęła 3. lokatę.

Niestety za ostatnim dobrym wynikiem, jakim było niewątpliwie miejsce na podium w 2000r., nie poszły dalsze sukcesy. Co więcej, po trzech latach Ruch po raz trzeci zasmakował goryczy degradacji. Po spadku do II ligi w 2003r. nikt nie sądził, że banicja „niebieskich” będzie trwała aż cztery lata. W maju 2004r. „gwoździem do trumny” dla klubu mogły stać się wypadki w trakcie meczu z ŁKS-em Łódź, w którym doszło do krwawych starć pseudokibiców Ruchu i Widzewa Łódź z przyjezdnymi, których wspomagali zaprzyjaźnieni kibice z GKS-u Tychy oraz policją, co doprowadziło do zdemolowania części stadionu i jego częściowego zamknięcia dla dalszych rozgrywek. „Niebiescy” z trudem ratowali status drugoligowca dwa lata z rzędu grając w barażach o utrzymanie w II lidze. Po przetrwaniu tych ciężkich chwil, sytuacja z dnia na dzień, tygodnia na tydzień zaczęła się poprawiać i stabilizować.

Najpierw trzeba było jednak uporządkować sprawy organizacyjne i wydźwignąć klub z finansowej zapaści. Tego zadania podjął się właściciel firmy „Reporter”, pan Mariusz Klimek, który w powstałą pod koniec 2004 roku sportową spółkę akcyjną zainwestował własne pieniądze. Kolejną osobą, która walnie przyczyniła się do awansu był trener Marek Wleciałowski. Młody szkoleniowiec budując drużynę na miarę I ligi, której w międzyczasie tytularnym sponsorem stała się firma Orange, nie wahał się podejmować niepopularnych decyzji. Wszystko to sprawiło, że mogliśmy cieszyć się wraz z piłkarzami, trenerami, działaczami oraz tłumem chorzowskich kibiców z tego, iż Ruch Chorzów zagra znów w naszej piłkarskiej elicie.[2]

„Awans dla Ruchu nie tyle jest sukcesem, co powrotem do normalności”[3] – komentował to wydarzenie znany pisarz, a jednocześnie kibic „niebieskich”, Wojciech Kuczok. Wielki autorytet, językoznawca prof. Jan Miodek dodaje: „Chciałbym wierzyć, ze jest to otwarcie nowego rozdziału w historii śląskiego futbolu. Mam nadzieję, że po tych wszystkich trudnościach związanych z transformacją ustrojową i gospodarczą, zaczyna się dla naszego regionu nowa epoka i śląska piłka znów będzie się liczyć się w kraju. (…) Po cichu marzę o tym żeby dożyć jeszcze wywalczenia przez Ruch 15. tytułu mistrzowskiego. (…) Ruch musi być wielki!”[4]

Ø  Ważne daty:
Założenie klubu: 20 kwietnia 1920r.
Założenie SSA: 27 grudnia 2004r.
Data przejęcia klubu przez SSA: 27 stycznia 2005r.

Ø  Barwy klubu:
Niebiesko-białe

Ø  Przydomek kibiców:
„Niebiescy”

Ø  Osiągnięcia:
Mistrzostwo Polski (14 razy): 1933, 1934, 1935, 1936, 1938, 1951, 1952, 1953, 1960, 1967/1968, 1973/1974, 1974/1975, 1978/1979, 1988/1989;
Wicemistrzostwo Polski (5 razy): 1950, 1956, 1962/1963, 1969/1970, 1972/1973;
Puchar Polski (3 razy): 1950/1951, 1973/1974, 1995/1996;
Finalista Pucharu Polski (4 razy): 1962/1963, 1967/1968, 1969/1970, 1992/1993 (rezerwy);
Ćwierćfinał finału Pucharu Europy Mistrzów Krajowych (1 raz): 1974/1975;
Ćwierćfinał Pucharu UEFA (1 raz): 1973/1974;
Finał UEFA Intertoto (1 raz): 1998;
Mistrz Polski juniorów U-19 (2 razy): 1965, 1984

Ø  Zmiany nazwy klubu:
20.04.1920 r.: Klub Sportowy Ruch Wielkie Hajduki
07.01.1923 r.: Klub Sportowy Ruch BBC Wielkie Hajduki
1924 r.: Klub Sportowy Ruch Wielkie Hajduki
1939 r.: Klub Sportowy Ruch Chorzów
1948 r.: ZKS Ruch Chorzów
03.1949 r.: Klub Sportowy Chemik Chorzów
04.1949 r.: Zrzeszenie Sportowe Unia Chorzów
1955 r.: ZKS Unia-Ruch Chorzów
1956 r.: KS Ruch Chorzów
18.07.2002 r.: Klub Sportowy Ruch w Chorzowie

27.01.2005 r.: Ruch Chorzów Sportowa Spółka Akcyjna

[1] na podstawie A. Gowarzewski, J. Waloszek Encyklopedia piłkarska Fuji – Kolekcja klubów – Ruch Chorzów 75 Lat „Niebieskich”- Księga Jubileuszowa Wydawnictwo GiA Katowice 1995

[2] na podstawie: Magazyn „Niebiescy, oficjalny miesięcznik „Ruchu” Chorzów, nr 02 (13)

[3] Magazyn „Niebiescy”, oficjalny miesięcznik „Ruchu” Chorzów, nr 02 (13), str.4

[4] Magazyn „Niebiescy”, oficjalny miesięcznik „Ruchu” Chorzów, nr 02 (13), str.25