Krajobraz ukształtowany przez Odrę i jej dopływy, mosty, smukłe wieże gotyckich kościołów, malownicze zaułki starego miasta to tylko część uroków Wrocławia, które od niepamiętnych czasów przyciągają tutaj ludzi. Fenomenem Wrocławia jest to, że znaczna jego część, w tym także stare miasto, powstała na wyspach, a jej układ urbanistyczny został zdeterminowany przez Odrę i jej dopływy.
Ten wyspiarski pejzaż warto zobaczyć „na własne oczy”. Zapraszam więc na spacer po wrocławskich wyspach…
OSTRÓW TUMSKI, czyli wyspa z nazwy
Ostrów Tumski, czyli inaczej Wyspa Katedralna, zawdzięcza swą nazwę znajdującemu się tutaj od początku XI w. ośrodkowi władzy biskupiej. Obecnie Ostrów Tumski jest wyspą już tylko z nazwy. Odnoga Odry, która niegdyś opływała Ostrów od strony północno-wschodniej, została zasypana w XIX w. ziemią i materiałem pochodzącym z trwającej wówczas rozbiórki fortyfikacji miejskich. Po dawnej rzecznej odnodze pozostał dziś jednak ślad w postaci uroczego stawu w utworzonym tu w 1811 r. Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Wrocławskiego.
Co można zobaczyć w obrębie Wyspy Katedralnej? Przekonajcie się sami:
- Katedra katolicka św. Jana Chrzciciela
Pierwszy budynek katedry powstał wkrótce po roku 1000, kiedy zostało utworzone biskupstwo wrocławskie, podporządkowane arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu. Na przestrzeni wieków, podczas burzliwych dziejów miasta, katedra była kilkakrotnie burzona, odbudowywana i przebudowywana. Fragmenty tych dawnych budowli przetrwały
w kryptach znajdujących się pod prezbiterium obecnej gotyckiej katedry, której budowa została zapoczątkowana jeszcze w XIII w. Pochodzące z dawnej katedry romańskie detale architektoniczne w postaci lwa oraz kolumienek, finezyjnie zdobionych motywami postaci ludzkich i ornamentem roślinnym, możemy dziś podziwiać przy zachodnim portalu. - Muzeum Archidiecezjalne
Najcenniejszym zabytkiem Muzeum Archidiecezjalnego jest Księga Henrykowska – niestety tylko wyjątkowo udostępniana zwiedzającym. Warto tu jednak przyjść, by zobaczyć kolekcję cennych przedmiotów sakralnych, między innymi gotyckich rzeźb i obrazów. - Kościółek św. Marcina
Kościółek został wzniesiony w XIII w. lecz wezwanie odziedziczył po istniejącej tu wcześniej świątyni. W X w. istniał tutaj gród otoczony wałem drewniano ziemnym, stanowiący ośrodek władzy książęcej. Po śmierci księcia Henryka IV Probusa książęta coraz częściej korzystali z rezydencji znajdującej się na lewym brzegu Odry, zaś Ostrów Tumski z czasem stał się enklawą władzy kościelnej. - Ogród Botaniczny – chwila na oddech
Gdzie można lepiej wypocząć, niż w ogrodzie? Zmęczonych spacerem po wrocławskich wyspach namawiam do wizyty w tutejszym Ogrodzie Botanicznym. Znajduje się tu kilkanaście tysięcy różnych gatunków roślin, na które składają się mieniące się szeroką paletą barw rośliny ozdobne, wodne i błotne. Uwagę przyciągają także szklarnie z okazałą kolekcją bluszczy i kaktusów oraz arboretum. Spacerując pośród różnych tonacji zieleni, kwiatów urzekających swymi barwami i zapachem, warto zatrzymać się chwilę przy sztucznych stawach i oczkach wodnych, gdzie na kołyszących się na wodzie liściach lilii wodnych wygrzewają się wdzięczne żabki. Dochodząc do południowo zachodniego krańca ogrodu oderwijmy na chwilę wzrok od okazów roślin, by spojrzeć za ogrodzenie, skąd rozpościera się stąd wspaniały widok kościoła św. Krzyża i św. Bartłomieja, gotyckiej budowli halowej z XIII w. Miłego wypoczynku!!! - Most Tumski – przystanek dla zakochanych
Ze względu na wiszące na jego balustradzie tysiące kłódek, z których każda symbolizuje miłość dwojga ludzi, zwany jest także Mostem Miłości. Zakochane pary, narzeczeni
i nowożeńcy przychodzą tu, by przypiąć na balustradzie kłódkę z wygrawerowanymi swymi imionami, jako symbol trwałości i nierozerwalności związku, a kluczyki rzucić w odmęty płynącej dołem Odry.
TAJEMNICE WYSPY PIASEK
Niegdyś wiódł tędy słynny szlak bursztynowy, przemierzany między innymi przez kupców z odległego Imperium rzymskiego w poszukiwaniu tego cennego surowca.
Współcześnie można tutaj zobaczyć:
- Górującą nad wyspą, masywną sylwetę kościoła Najświętszej Marii Panny
na Piasku.
Kościół został wzniesiony w XIV w. na miejscu dawniejszej romańskiej świątyni ufundowanej w XII w. przez Piotra Włostowica dla kanoników regularnych, których sprowadził tu
z pobliskiej góry Ślęży. W dawnych zabudowaniach klasztornych mieści się dziś Biblioteka Uniwersytetu Wrocławskiego. - Cerkiew prawosławną św. Cyryla i Metodego
Cerkiew znajduje się w budynku dawnego kościoła św. Anny, wzniesionego w XVII w.
dla ss. Augustianek.
WYSEPKA DALIOWA
Wysepka Daliowa powstała w wyniku przekopania kanału, który odciął południowo-zachodni kraniec Wyspy Piasek od jej pozostałej części. Skonstruowano w nim tzw. śluzę Piaskową, która stanowiła jeden z etapów szlaku żeglugowego, przebiegającego przez centrum Wrocławia aż do czasów tzw. pierwszej kanalizacji, przeprowadzonej w latach 1892-1897. W trakcie tych prac wybudowano śluzę Szczytniki i skierowano żeglugę do koryta Starej Odry.
MŁYŃSKA, SŁODOWA i BIELARSKA – wyspy bielarzy, młynarzy i słodowników
Kto w dalszym ciągu odczuwa niedostatek „wyspiarskich wrażeń” powinien skierować swoje kroki na wyspy Młyńską, Słodową i Bielarską. Pierwsza z nich zawdzięcza swą nazwę znajdującemu się tutaj młynowi Maria. W średniowieczu znajdowały się na jego miejscu młyny należące do kanoników regularnych i joannitów. Pozostałe dwie wyspy zwane były dawniej Bielarska Tylna i Bielarska Przednia od działających tutaj bielarzy płótna. W czasach późniejszych Bielarska Przednia nazwana została Wyspą Słodową na cześć słodowników, mistrzów przygotowujących słód do warzenia piwa. Dziś przebiega przez nią trakt spacerowy, z którego roztacza się wspaniała panorama Uniwersytetu Wrocławskiego.
TAMKA – jedna z najmniejszych
Tamka to jedna z najmniejszych wrocławskich wysepek. Mimo niewielkich rozmiarów warto odwiedzić to miejsce, które z lewobrzeżną częścią miasta połączone jest za pośrednictwem mostu św. Macieja.
KĘPA MIESZCZAŃSKA, czyli przystanek dla miłośników hydrotechniki
Mieszczański Stopień Wodny to najciekawszy obiekt ulokowany na tej wysepce i jednocześnie smakowity kąsek dla miłośników zabytków hydrotechnicznych. Elementami wchodzącymi w skład stopnia są Elektrownia Wodna Wrocław I i Wrocław II oraz Śluza Mieszczańska.
WIELKA WYSPA i jej najciekawsze zakątki
Wielka Wyspa kryje na swoim obszarze kilka ciekawych i wartych zobaczenia miejsc. Ale o tym za chwilę… Najpierw kilka słów o historii wyspy, która powstała w wyniku tzw. drugiej kanalizacji, mającej miejsce w latach 1913-17 i polegającej na przekopaniu kanałów żeglugowego i przeciwpowodziowego, które połączyły górny odcinek Odry z dolnym i ujściem Starej Odry. Pośród zrealizowanych wówczas inwestycji wykonano stopnie wodne Opatowicko-Bartoszowicki przy południowo-wschodnim krańcu wyspy, i Zacisze, położony przy jej północnej części i Różanka.
Wybierając się na wyspę warto zobaczyć:
- Ogród Zoologiczny – „Z kamerą wśród zwierząt”
Tak – to tutaj powstawał znany niegdyś każdemu mieszkańcowi Polski program telewizyjny „Z kamerą wśród zwierząt’. Obecnie na około 30 hektarowej powierzchni ogrodu żyje około 7 tysięcy zwierząt – to prawdziwa i jedyna w swoim rodzaju, miejska dżungla. - Park Szczytnicki – las w wielkim mieście
Ten ogromny Park został założony w 1873 r. przez Fryderyka Ludwika Hohenlohe – Engelfingen, komendanta garnizonu wrocławskiego na terenie zakupionej przez niego wsi Szczytniki. Utrzymany w stylu angielskim park rozciąga się na powierzchni aż 112 ha. Ciekawą jego część stanowi Ogród Japoński – żywy fragment japońskiej kultury we Wrocławiu. Miłośnicy japońskich ogrodów powinni tu koniecznie zaglądnąć – nad wyglądem parku pracowali w latach 90. specjaliści sprowadzeni prosto z Japonii. Jest to więc przykład oryginalnej, japońskiej sztuki ogrodowej. - Hala Stulecia i jej okolice
Wzniesiona w 1813 r. wg projektu Maxa Berga hala stanowi główny obiekt rozległego zespołu architektonicznego, obejmującego Pergolę, Pawilon Czterech Kopuł, Iglicę oraz Fontannę Multimedialną. Tą ostatnia trzeba koniecznie zobaczyć – tym bardziej, że w okresie letnim odbywają się tutaj niezwykłe widowiska, będące połączeniem muzyki, światła, projekcji wodnych i animacji. - Stadion Olimpijski – nie na olimpiadę
Ten kompleks sportowy wybudowany w latach 1926-28 według projektu Richarda Konwiarza wcale nie został zbudowany z myślą o olimpiadzie. Nazwa związana jest z faktem,
iż jego projektodawca został za swe osiągnięcia w dziedzinie architektury dwukrotnie nagrodzony medalami olimpijskimi na igrzyskach w Amsterdamie i Los Angeles:)
PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI
- Wrocławskie wysepki można również zwiedzać z perspektywy „wodnej” i wyruszyć na rejs statkiem wycieczkowym lub gondolą, a także wyprawę kajakową.
- Rejs statkiem najlepiej rozpocząć na Przystani Kardynalskiej przy Bulwarze P.Włostowica (Wyspa Piasek). Statki kursują przez cały dzień z przystani w kierunku ZOO i z powrotem, bilety dostępne bezpośrednio przed rejsem. Na mniejsze grupy turystyczne czekają gondole.
- Zainteresowanych wypożyczeniem kajaka zapraszamy do:
1) wypożyczalni sprzętu wodnego w Zatoce Gondoli, przy skrzyżowaniu Promenady Staromiejskiej i bulwaru X.Dunikowskiego (tuż koło Panoramy Racławickiej)
2) wypożyczalni sprzętu wodnego przy ul.Kożuchowskiej 13 na Wielkiej Wyspie, około 6 km na wschód od historycznego centrum Wrocławia
3) przystani Klubu Pegaz przy ul. Pasterskiej 2 w rejonie Mostów Trzebnickich, około 4 km na północ od centrum Wrocławia - W marinie przy ul. Księcia Witolda (Wyspa Kępa Mieszczańska) można również wypożyczyć łodzie motorowodne.
- Zmotoryzowanych zapewne zainteresuje informacja, iż zwiedzając wyspy: Ostrów Tumski, Piasek, Tamkę, Daliową i Kępę Mieszczańską najlepiej zaparkować pojazd na jednym
z następujących parkingów: pod Panoramą Racławicką przy ul. J. E. Purkyniego; pod Akademią Sztuk Pięknych przy ul. A. Modrzewskiego Frycza lub pod Halą Targową od ul. Św. Ducha. - Hala Stulecia na Wielkiej Wyspie posiada własny parking; aby zwiedzić stopień wodny Bartoszowicko-Opatowicki najlepiej podjechać na parking znajdujący się bezpośrednio przy Jazie Opatowickim.
Dla osób szukających pomocy w pisaniu prac polecamy serwis pisanie prac. Piszą prace licencjackie i magisterskie z wielu dziedzin. Solidnie i terminowo.