Ten rozdział mojej pracy magisterskiej chciałbym poświęcić stanowi organizacyjno-prawnemu gliwickiego ośrodka.
Wszelkie postanowienia, które dotyczą gliwickiej placówki zamieszczone są w „Statusie Muzeum w Gliwicach”.
W paragrafie pierwszym niniejszego statusu podane zostały akty prawne na mocy, których jednostka może funkcjonować i tak: gliwicka placówka działa na podstawie:
1. Ustawy z dnia 21 listopada 1996 roku o muzeach ( Dziennik Ustaw Numer 5 pozycja 24 z 1997 roku z późniejszymi zmianami)
2. Ustawy z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej Dz. U. Nr 110 poz. 721 z 1997 roku z późniejszymi zmianami )
3. Ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 13 poz. 74 z 1996 roku z późniejszymi zmianami)
4. Statusu Muzeum w Gliwicach
Drugi paragraf w punkcie pierwszym informuje, że gliwickie muzeum „jest jednostką samorządową wpisaną do rejestru instytucji kultury prowadzonego przez Radę Miejską w Gliwicach”. Z tego punktu wynika, że gliwickie muzeum podporządkowano samorządowi gliwickiemu, tak wiec jest placówką państwową i podlega wszelkim prawom uchwalonym przez Radę Miejską w Gliwicach.
Drugi punkt artykułu mówi, że gliwickie muzeum posiada osobowość prawną.
Trzeci paragraf Statusu określa siedzibę oraz teren działania muzeum i tak gliwicka placówka ma siedzibę w Gliwicach, swoim zasięgiem obejmuje teren Rzeczpospolitej Polskiej, tak więc muzeum według statusu może działać tylko na terenie Polski.
Czwarty paragraf statusu określa organizatorów gliwickiej placówki wynika z niego, że organizatorem muzeum jest Rada miejska w Gliwicach.
W drugim punkcie ustanowiono, że ogólny nadzór nad muzeum sprawuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a bezpośredni Zarząd miasta Gliwice. Wynika z tego, że główną władzę nad gliwicką placówką sprawuje Ministerstwo Kultury, które w praktyce ma nad nią jedynie władzę ustawowo, a bezpośrednio nad muzeum władzę sprawuje Rada Miejska w Gliwicach i to właśnie ona podejmuje decyzje bezpośrednio dotyczące Muzeum w Gliwicach.
Paragraf piąty rozdziału pierwszego stanowi o tym, że gliwickie muzeum posługuje się pieczęcią okrągłą z godłem państwowym z napisem w otoku „Muzeum w Gliwicach”.
Rozdział drugi statusu określa cele i zadania muzeum następująco: w paragrafie szóstym ustanowione zostało, że „Muzeum jest instytucją kultury o charakterze naukowo-badawczym i oświatowym”. Co w praktyce oznacza, że muzeum jest instytucją, która powinna obok działalności naukowej prowadzić działalność pedagogiczną, co w związku z tym, że często zapomina się iż muzeum ma także kształcić dlatego też punkt ten jest bardzo istotnym zapisem w statusie.
Punkt drugi paragrafu drugiego określa cele działania, jakie zostały postawione przed gliwickim muzeum i tak: najważniejszym zadaniem, które stawia się przed muzeum jest zachowanie dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń, zadanie to dotyczy następujących dziedzin: archeologii, etnografii, historii, sztuki polskiej i obcej. Kolejnym z celów działania muzeum jest propagowanie tradycji narodowych z zakresu historii i kultury oraz kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej. Powinno to być realizowane poprzez prowadzenie działalności naukowo-badawczej oraz oświatowej. Według zapisu w paragrafie szóstym muzeum jest zobligowane do współdziałania na polu naukowym z placówkami o podobnych celach w kraju i poza jego granicami.
W paragrafie siódmym statusu Muzeum w Gliwicach określone zostały czynności, jakie Muzeum powinno przedsięwziąć do wykonania zadań wyszczególnionych w paragrafie szóstym.
W celu wykonania zadań Muzeum : „gromadzi dobra kultury oraz materiały dokumentacyjne w zakresie dyscyplin reprezentowanych w Muzeum, inwentaryzuje, kataloguje i naukowo opracowuje zgromadzone muzealia, materiały ikonograficzne i dokumentacyjne”. Ponadto placówka zobowiązana jest do gromadzenia muzealiów w takich warunkach, które zapewnią im pełne bezpieczeństwo, a także zobligowana została do zabezpieczania i konserwacji zgromadzonych zasobów. Według postanowień statusu muzeum musi udostępniać zbiory oraz wszelkie materiały do celów naukowo-badawczych i popularyzatorskich.
Poza tym do czynności wyszczególnionych w paragrafie siódmym należy także użyczanie i przyjmowanie w depozyt dóbr kultury, lecz tylko w zakresie obowiązujących przepisów.
Na mocy punktu siódmego paragrafu siódmego Muzeum jest zobowiązane do organizowania wystaw stałych i czasowych. W punkcie ósmym po raz kolejny, co jak już niejednokrotnie podkreślałem, placówka ma za zadanie prowadzić szeroko posuniętą działalność dydaktyczną i kulturalno-oświatową, na mocy tego punktu powinno ono udzielać fachowych porad, prowadzić praktyki studenckie, a także szkolenia w zakresie swojej działalności.
Jak wynika z dziewiątego punktu w paragrafie siódmym, muzeum prowadzić powinno opracowywać i publikować wydawnictwa z zakresu swojej działalności, ponadto Muzeum w Gliwicach jest zobligowane do prowadzenia specjalistycznej biblioteki.
Rozdział trzeci ustanawia przepisy dotyczące organizacji oraz kierownictwa muzeum.
Paragraf ósmy określa miejsce siedzibę Muzeum w Gliwicach. Na mocy tego paragrafu na główną siedzibę muzeum wybrano gliwicka Willę Caro mieszczącą się w Gliwicach przy ulicy Dolnych Wałów 8a.
W paragrafie dziewiątym wymienione zostały wszystkie jednostki organizacyjne gliwickiej placówki i tak : wymienione zostało dziewięć działów: archeologii, etnografii, historii, dokumentacji technicznej, sztuki i rzemiosła artystycznego, wydawniczy, upowszechniania, finansowo-księgowy, administracyjno-gospodarczy. Ponadto wyszczególniono dwa oddziały: Oddział-Zamek Piastowski i Odlewnictwa artystycznego; poza tym wyszczególniono: bibliotekę naukowa i pracownie: konserwatorską, fotograficzną, plastyczną i rzemieślniczą.
Paragraf dziesiąty mówi o organizacji wewnętrznej.
Tę określa regulamin nadawany przez dyrektora placówki po zasięgnięciu opinii organizatora, a tym jak wiadomo na podstawie paragrafu czwartego, jest Rada Miejska w Gliwicach.
Przed ustanowieniem niniejszego regulaminu poza zaciągnięciem opinii organizatora dyrektor ma obowiązek zasięgnąć opinii organizacji związkowych oraz stowarzyszeń twórców.
Paragraf jedenasty w ustępie pierwszym ustanawia przepisy dotyczące tworzenia przekształcania i likwidacji działów i oddziałów Muzeum ta następuje na podstawie uchwały Rady Miejskiej w Gliwicach po uzgodnieniu tejże z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.Ustęp drugi paragrafu jedenastego mówi o tym, że tworzenie, łączenie, przekształcanie i likwidacja komórek organizacyjnych, których nie dotyczy ustęp pierwszy możliwe jest za sprawą zarządzenia wydanego przez dyrektora Muzeum.
W paragrafie dwunastym zostały określone władze Muzeum i tak na czele placówki stoi Dyrektor powołany przez Radę Miejską w Gliwicach, lecz tylko po zasięgnięciu opinii Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W ustępie drugim paragrafu dwunastego określony został zakres działalności Dyrektora. Zobowiązany jest on według statusu do „kierowania całokształtem działalności muzeum” oraz do reprezentowania muzeum „na zewnątrz”.
W ustępie trzecim paragrafu został szczegółowo wymieniony zakres obowiązków Dyrektora placówki, a do tych należy: „ ogólne kierownictwo w sprawach naukowo-badawczych, oświatowych, administracyjno-organizacyjnych i finansowych; ogólny nadzór nad zbiorami i majątkiem muzeum; przedstawienie Zarządowi Miasta i właściwym instytucjom; planów rzeczowych i finansowych; sprawozdań oraz wniosków finansowo-inwestycyjnych; wydawanie regulaminów, instrukcji i zarządzeń wewnętrznych; czuwanie nad racjonalnym gospodarowaniem posiadanymi środkami finansowymi i materiałowymi; bezpośrednie kierownictwo personelem naukowym; stworzenie warunków do podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników”.
Ustęp czwarty określa, kto może zwalniać i zatrudniać pracowników. Według tego przepisu jako jedyny może to robić tylko dyrektor muzeum.
W ustępie piątym ustanowione zostało, że dyrektor kieruje placówką przy pomocy zastępcy dyrektora do spraw administracyjnych.
Ponadto ustęp ten „mówi”, iż dyrektor oraz jego zastępca do spraw administracyjnych powołani oraz odwołani do pełnienia swoich funkcji zostają na mocy odrębnych przepisów stanowiących o tej właśnie kwestii.
Rozdział czwarty mówi o Radzie Muzeum. W ustępie pierwszym paragrafu czwartego zostało postanowione, iż Rada Muzeum liczy dwunastu członków i powoływana jest przez Radę Miejską w Gliwicach. Ustęp drugi stanowi o trybie działania Rady Muzeum i tak zakres działania tejże określony jest w artykule jedenastym ustawy o muzeach.
Rozdział piąty określa przepisy dotyczące Kolegium Muzealnego i tak: w punkcie pierwszym ustanowione zostały funkcje Kolegium Muzealnego tym, na podstawie tego punktu Kolegium zostało określone jako organ który opiniuje pracę dyrektora Kolegium jest także tą jednostką, która temuż dyrektorowi winna doradzać w jego działaniach.
Na podstawie punktu drugiego niniejszego paragrafu dyrektor zobligowany jest do przewodniczenia posiedzeniom Kolegium Muzealnemu.
W punkcie trzecim określone zostało kto wchodzi w skład Kolegium, na podstawie tego punktu są to wszyscy kierownicy komórek naukowych placówki, niemniej jednak Kolegium może być poszerzone o „posiadających odpowiedni autorytet naukowy i zawodowy specjalistów z dziedzin związanych z działalnością naukową i oświatową muzeum.” Możliwość ta istnieje jedynie, jeżeli z wnioskiem o poszerzenie wystąpi dyrektor lub co najmniej połowa składu Kolegium. O możliwości rozszerzenia składu stanowi punkt czwarty paragrafu czternastego.
Na podstawie punktu piątego omawianego aktualnie paragrafu Kolegium Muzealne winno spotykać się co najmniej trzy razy w roku.
Na mocy punktu szóstego uchwały kolegialne przyjęte zostają większością głosów pod warunkiem, że obecna jest przynajmniej połowa stałych członków, a przy równowadze głos decydujący należy do przewodniczącego.
Punkt siódmy mówi o tym, że wszystkie posiedzenia Kolegium są protokołowane, a obsługę biurową posiedzenia sprawuje muzeum, o czym stanowi punkt ósmy.
Rozdział szósty Statusu określa zasady finansowania Muzeum w Gliwicach.
W punkcie pierwszym paragrafu piętnastego ustanowione, że gospodarka finansowa muzeum prowadzona winna być na zasadach określonych w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Punkt drugi stanowi o tym, iż podstawą gospodarki finansowej muzeum jest „roczny plan finansowy obejmujący przychody, rozchody oraz stan środków obrotowych i sposób rozliczania z budżetem gminy”.
Punkt trzeci mówi o tym, że do składania oświadczeń, które stanowią o jakichkolwiek zobowiązaniach i prawach finansowych Muzeum potrzebne są dwa podpisy osób upoważnionych do składania takich oświadczeń. Osobami takimi są: dyrektor Muzeum oraz główna księgowa, przy czym osoby te mogę do składania tychże podpisów upoważnić osoby trzecie.
Paragraf szesnasty w punkcie pierwszym ustanawia zasady finansowania działalności konserwatorskiej oraz inwestycyjnej placówki, działalność ta finansowana może być z budżetu państwowego, z profitów uzyskanych działalności własnej Muzeum, ze środków otrzymywanych od osób trzecich zarówno prawnych oraz fizycznych, a także z innych źródeł. W ten sposób Status praktycznie dopuszcza wszelkie sposoby zdobywania środków finansowych na realizowanie działalności określonej w paragrafie pierwszym. Punkt drugi paragrafu szesnastego mówi o tym, iż Muzeum może prowadzić własną działalność gospodarczą, jeśli jest ona tożsama z podstawowa działalnością placówki, a profity z niej uzyskane przeznaczone są na działalność statutową Muzeum.
Rozdał siódmy zawiera przepisy końcowe. W paragrafie siedemnastym zostało ustanowione, że gliwicka placówka rozwiązana może być jedynie na podstawie Rady Miejskiej w Gliwicach na warunkach obowiązujących przepisów( jakich niestety nie podano). Paragraf osiemnasty i ostatni mówi o tym, że wszelkie zmiany w statusie mogą być dokonane jedynie w takim samym trybie w jakim zostały nadane[1]
W dalszej części tego rozdziału omówię schemat organizacyjny Muzeum w Gliwicach. Główną siedzibą Muzeum w Gliwicach jest w Willa Caro-mieszkalno-reprezentacyjna willa wybudowana w 1882-1885 roku.
W Willi Caro mieści się dyrekcja muzeum, a także kilka znaczących dla placówki działów. Na czele gliwickiej placówki stoi Dyrektor, według statusu zobligowany jest do „kierowania całokształtem działalności muzeum” oraz do reprezentowania go „na zewnątrz”. Dyrektor wybierany jest przez Radę Miejska w Gliwicach, do jego obowiązków należy „ ogólne kierownictwo w sprawach naukowo-badawczych, oświatowych, administracyjno-organizacyjnych i finansowych; ogólny nadzór nad zbiorami i majątkiem placówki; przedstawienie Zarządowi Miasta i właściwym instytucjom; planów rzeczowych i finansowych; sprawozdań oraz wniosków finansowo-inwestycyjnych; wydawanie regulaminów, instrukcji i zarządzeń wewnętrznych; czuwanie nad racjonalnym gospodarowaniem posiadanymi środkami finansowymi i materiałowymi; bezpośrednie kierownictwo personelem naukowym; stworzenie warunków do podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników”.[2]
Obok Dyrektora najwyższą władzę w muzeum pełni Kolegium, które jest organem opiniodawczym i doradczym Dyrektora placówki.
W skład Kolegium wchodzą kierownicy wszystkich komórek naukowych muzeum, niemniej jednak skład ten może zostać poszerzony na wniosek Dyrektora lub co najmniej ½ składu Kolegium. Nowo powoływani członkowie powinni posiadać odpowiednio duży autorytet naukowy oraz odpowiednio duże doświadczenie w dziedzinach związanych z działalnością prowadzoną przez ośrodek.
Kolejne w hierarchii organizacyjnej muzeum znajdują się w pionie finansowym : główny księgowy – osoba odpowiedzialna za wszystkie sprawy finansowe gliwickiej placówki, w pionie finansowym poza głównym księgowym funkcjonują jeszcze dwa referaty: zastępca gł. księgowego w stopniu starszego księgowego oraz kasjer podobnie jak główny księgowy w stopniu starszego księgowego.
Kolejny z bloków w strukturze gliwickiego muzeum składa się z dwóch komórek Referatu Ogólnego oraz Biura Radcy Prawnego.
[1] Status Muzeum w Gliwicach, s.1-6
[2] Status Muzeum w Gliwicach, Rozdział III, paragraf 3
Dla osób szukających pomocy w pisaniu prac polecamy serwis pisanie prac. Piszą prace licencjackie i magisterskie z wielu dziedzin. Solidnie i terminowo.